6th पाठ8-बुद्धिः सर्वार्थसाधिका अभ्यासस्य प्रश्नोत्तराणि-

 Grade : VI                                                

Chapter : 8                                   अभ्यासस्य प्रश्नोत्तराणि-      Topic : बुद्धिः सर्वार्थसाधिका

१. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु ।

(क) सरोवरस्य तीरे सुकोमलभूमौ बिलेषु के निवसन्ति ?
उत्तरम्:-शशका:

(ख) केषां परिभ्रमणेन शशकाः क्षतविक्षताः मृताः च भवन्ति ?
उत्तरम्:-गजानां

(ग) शशकराजः कस्य समीपं गच्छति?
उत्तरम्:-गजराजस्य

(घ) के स्वमतं प्रकाशयन्ति ?
उत्तरम्:-शशका:

(ङ) कः चन्द्रं नमति ?
उत्तरम्:-गजराजः

(च) के सुखेन तिष्ठन्ति ?
उत्तरम्:-शशका:

२. पूर्णवाक्येन उत्तराणि लिखन्तु ।

(क) चन्द्रः कदा प्रसन्नः भवति ?
उत्तरम्:-यदा शशका: जीवन्ति तदा एव चन्द्रः प्रसन्नः भवति ।

(ख) सायङ्काले केषां सभा भवति ?
उत्तरम्:-सायङ्काले शशकानां सभा भवति ।

(ग) शशकाः किमर्थम् उपायं चिन्तयन्ति ?
उत्तरम्:-शशकाः स्वरक्षार्थम् उपायं चिन्तयन्ति ।

(घ) चन्द्रः केन नाम्ना प्रसिद्धः अस्ति ?
उत्तरम्:-चन्द्रः ‘शशाङ्कः’ इति नाम्ना प्रसिद्धः अस्ति ।

(ङ) “आम्, चन्द्रस्य दर्शनाय आवाम् अधुना एव सरोवरं प्रति चलाव:” इति कः कथयति ?
उत्तरम्:-“आम्, चन्द्रस्य दर्शनाय आवाम् अधुना एवं सरोवरं प्रति चलावः । ” इति शशकः कथयति ।

३. पाठस्य आधारेण पट्टिकातः क्रियापदानि चित्वा वाक्यानि पूरयन्तु ।

निवसन्ति चिन्तयन्ति भवति कथयति तिष्ठति

(क) किं चन्द्रः सरोवरे ………….. ।
उत्तरम्:-तिष्ठति

(ख) सर्वे शशका: उपाय ……….. ।
उत्तरम्:-चिन्तयन्ति

(ग) सायंकाले शशकानां सभा ……… ।
उत्तरम्:-भवति

(घ) शशकाः सरोवरस्य तीरे ……… ।
उत्तरम्:-निवसन्ति

(ङ) सः गजराजं ………. ।
उत्तरम्:-कथयति

४. उदाहरणानुसारं निम्नलिखितानां पदानां वचनं पुरुषं च लिखन्तु ।
उत्तरम्:

पदम्	पुरुषः	वचनम्
यथा – चिन्तयति	प्रथमपुरुषः	बहुवचनम्
तिष्ठन्ति	प्रथमपुरुषः	बहुवचनम्
जीवन्ति	प्रथमपुरुषः	बहुवचनम्
नमति	प्रथमपुरुषः	एकवचनम्
कथयति	प्रथमपुरुषः	एकवचनम्
गच्छति	प्रथमपुरुषः	एकवचनम्

५. उदाहरणानुसारं समुचितैः क्रियापदैः रिक्तस्थानान पूरयन्तु।
उत्तरम्:

६. चित्रस्य आधारेण पञ्च वाक्यानि लिखन्तु ।

उत्तरम्:
(क) एतत् चित्रम् उपवनस्य अस्ति।
(ख) एष: वृक्ष: सेवफलस्य अस्ति ।
(ग) वृक्षस्य अधः सेवफलानि सन्ति ।
(घ) सेवफलानि खादित्वा बालकाः प्रसन्नाः भवन्ति ।
(ङ) सेवफलस्य वर्णः रक्तः अस्ति ।

७. अधोलिखितानां पर्यायपदानां मेलनं कृत्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु ।
उत्तरम्:(क) गजः हस्ती
(ख) पदम् चरण:
(ग) चन्द्रः शशाङ्क:
(घ) सरोवर: जलाशय:
(ङ) प्रजा जनता